ที่ไหนดี
ราคา
ทันตกรรมมหิดล
ผ่าฟันคุด
ฟันปลอม
thai
eng
จัดฟันมหิดล

 

 

 

 

 

         

ฟลูออไรด์

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ทันตแพทย์หญิง วัชราภรณ์ ทัตจันทร์
ภาควิชาทันตกรรมสำหรับเด็ก
ขอบคุณข้อมูลจากหนังสือ ฟันดี สุขภาพดี
คณะทันตแพทย์ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 

คำถาม    ฟลูออไรด์คืออะไร มีประโยชน์อย่างไร
คำตอบ    ปัจจุบันเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า ฟลูออไรด์เป็นสารที่ใช้ในการป้องกันฟันผุทั้งในเด็ก และผู้ใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะได้มีการศึกษาถึงผลของฟลูออไรด์มานานประมาณร้อยปี และในปัจจุบันฟลูออไรด์เป็นหนึ่งในห้าของงานทันตกรรมป้องกันที่สำคัญ ซึ่งได้แก่
1.            การใช้ฟลูออไรด์
2.            การเคลือบ หรือการผนึกหลุมร่องฟัน เพื่อป้องกันฟันผุทางด้านบดเคี้ยว
3.            การปรับพฤติกรรมการบริโภคอาหาร คือ การไม่รับประทานอาหารจำพวกแป้ง และน้ำตาล
4.            การทำความสะอาดฟัน และช่องปากอย่างถูกวิธี
5.            การตรวจสุขภาพฟันโดยทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอ

คำถาม     ฟลูออไรด์ให้ผลในการป้องกันฟันผุอย่างไร
คำตอบ    ผลในการป้องกันฟันผุของฟลูออไรด์ สามารถแบ่งได้ 2 แบบ คือ
1.            ฟันที่ยังไม่ขึ้นมาในช่องปาก จะได้รับฟลูออไรด์ทางระบบ (Systemic fluoride) โดยการรับประทาน โดยฟลูออไรด์จะเข้าไปในโครงสร้างของผิวเคลือบฟัน ทำให้ผิวเคลือบฟันมีความแข็งเพิ่มขึ้นกว่าผิวเคลือบฟันที่ไม่มีฟลูออไรด์อยู่ในโครงสร้าง
2.            เมื่อฟันขึ้นมาในช่องปากแล้วก็จะได้รับฟลูออไรด์เฉพาะที่ (Topical fluoride) ได้ 2 ทางคือ
2.1)                ได้จากฟลูออไรด์ในน้ำดื่ม โดยในบางประเทศจะมีการเติมฟลูออไรด์ในน้ำประปา ทำให้ผิวเคลือบฟันได้รับฟลูออไรด์โดยตรง โดยฟลูออไรด์จะเข้าไปอยู่ในโครงสร้างของผิวเคลือบฟันจะทำให้ผิวเคลือบฟันแข็งขึ้น
2.2)                ได้รับฟลูออไรด์โดยทางอ้อมคือ การให้เด็กรับประทานยาเม็ดฟลูออไรด์ก็จะมีฟลูออไรด์ออกมาในน้ำลาย และในช่องปากมีน้ำลายอยู่ตลอดเวลา ดังนั้น ผิวเคลือบฟันจะได้รับฟลูออไรด์อีกทางหนึ่งด้วย

คำถาม     ฟลูออไรด์มีกลไกในการป้องกันฟันผุอย่างไร             
คำตอบ    1) ฟลูออไรด์จะไปลดการละลายของผิวเคลือบฟัน คือ เมื่อฟลูออไรด์เข้าไปอยู่ในส่วนประกอบของตัวฟันแล้ว จะทำให้ผิวเคลือบฟันมีความต้านทานต่อกรดเพิ่มขึ้น
2) ฟลูออไรด์จะสนับสนุนการสะสมแร่ธาตุ คืนกลับ (remineralization) คือ น้ำละลายจะมีแร่ธาตุ แคลเซียมฟอสเฟต ซึ่งเป็นส่วนประกอบเหมือนกับตัวฟัน ฉะนั้นเมื่อมีฟลูออไรด์ก็จะมีการสะสมแร่ธาตุคืนกลับเข้าไปในรากฟันที่เริ่มผุ โดยฟันที่มีกรดเข้าไปทำลายผิวเคลือบฟัน และมีการละลายตัวของผิวเคลือบฟันจะหยุดการละลายตัวเมื่อได้รับฟลูออไรด์เข้าไป และฟลูออไรด์ที่มีอยู่มากในน้ำลายก็จะกลับเข้าไปในบริเวณที่เริ่มมีการละลายตัวของผิวเคลือบฟัน เกิดการสะสมแร่ธาตุคืนกลับ
3) เปลี่ยนระบบนิเวศน์ในช่องปาก 2 ทาง คือ
3.1) โดยทางตรง คือ ฟลูออไรด์ที่มีปริมาณความเข้มข้นสูงจะทำให้แบคทีเรียตาย ถ้าความเข้มข้นต่ำก็หยุดการเจริญของแบคทีเรียได้
3.2) โดยทางอ้อม คือเมื่อแบคทีเรียตายก็จะลดปริมาณความรุนแรงจากเชื้อที่อยู่ในช่องปากจากมารดาติดต่อไปสู่ลูก

คำถาม     ฟลูออไรด์ที่นำมาใช้ทางทันตกรรมมีอะไรบ้าง
คำตอบ    ฟลูออไรด์แบ่งออกเป็น
1.            ฟลูออไรด์ที่ใช้กิน (systemic fluoride) หมายถึง ฟลูออไรด์ที่ได้จากน้ำดื่ม หรือน้ำประปา น้ำดื่มบรรจุขวด น้ำดื่มของโรงเรียนที่เติมฟลูออไรด์ เพื่อป้องกันฟันผุ หรือการให้ฟลูออไรด์เสริม
2.            ฟูออไรด์เฉพาะที่ (topical fluoride) หมายถึง ฟลูออไรด์ที่ทันตแพทย์เคลือบให้ หรือได้รับฟลูออไรด์จากยาสีฟัน ยาอมบ้วนปาก

คำถาม     ฟลูออไรด์เสริมมีกี่ชนิด มีข้อบ่งชี้วิธีรับประทาน และขนาดรับประทานอย่างไร
คำตอบ   ฟลูออไรด์เสริมที่สั่งจ่ายเป็นเกลือฟลูออไรด์ เกลือฟลูออไรด์ที่ขายในท้องตลาดแบ่งออกเป็นชนิดเม็ด และชนิดน้ำ ชนิดฟลูออไรด์เสริมในประเทศไทย มี 2 ชนิด ได้แก่
1.          ฟลูออไรด์ชนิดเม็ด หรือชนิดน้ำ
2.          วิตามินผสมฟลูออไรด์ ชนิดน้ำ
1.     ฟลูออไรด์ ประกอบด้วย 2 ชนิด ได้แก่
1.1  ชนิดเม็ด มี 2 ผลิตภัณฑ์ คือ
ก.  ยาเม็ดโซเดียมฟลูออไรด์
ขนาดยา                 -  0.55 มก. NaF/เม็ด (0.25 มก. ฟลูออไรด์)
-  1.1 มก. NaF/เม็ด (0.5 มก. ฟลูออไรด์)
-  2.2 มก. NaF/เม็ด (1.0 มก. ฟลูออไรด์)
ขนาดบรรจุ           -  100 และ 1,000 เม็ด
ผู้ผลิตและจำหน่าย   องค์การเภสัชกรรม
ข.  Zymafluor
ขนาดยา                 -  0.25 มก. F/เม็ด               -  1 มก.F/เม็ด
ขนาดบรรจุ           -  100,104 เม็ด
ผู้ผลิต                    บ.โนวาร์ติส
ตัวแทนจำหน่าย ซิลลิค
1.2  ชนิดน้ำ ได้แก่ ยาน้ำโซเดียมฟลูออไรด์
ขนาดยา                 -  0.55 % NaF (0.25 มก.ฟลูออไรด์/มล.)
ขนาดบรรจุ           -  60 เม็ด
ผู้ผลิต                     ภาควิชาเภสัชวิทยา
จำหน่ายที่             ภาควิชาทันตกรรมสำหรับเด็ก คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
                2.     วิตามินผสมฟลูออไรด์ มีเฉพาะชนิดน้ำ มี 2 ชนิด ผลิตภัณฑ์ คือ
ก.    Polyviflor
ขนาดยา                 -  0,25, 0.50 มก. ฟลูออไรด์/มล.
ขนาดบรรจุ           -  50 มล.
ผู้ผลิต                     มี้ด-จอห์นสัน
ตัวแทนจำหน่าย   บริส-ตอลไมเยอส์
                        ข.    Vidaylin F
                                ขนาดยา                 -  0.25 มก. ฟลูออไรด์/มล.
ขนาดบรรจุ           -  50 มล.
ผู้ผลิต                     แอ๊บบอต
ตัวแทนจำหน่าย   ดีทแฮล์ม
ข้อบ่งชี้
แนะนำให้จ่ายฟลูออไรด์เสริมในเด็กตั้งแต่อายุ 6 เดือน จนถึง 16 ปี
ขนาดที่ใช้
ขนาดของฟลูออไรด์เสริมขึ้นกับปริมาณของฟลูออไรด์ในน้ำดื่มและอายุของเด็ก ซึ่งชมรม
ทันตกรรมสำหรับเด็กแห่งประเทศไทย และทันตกรรมสมาคมแห่งประเทศไทย ปีพ.ศ. 2539 ได้แนะนำขนาดของฟลูออไรด์เสริมที่ใช้ในประเทศไทยดังตารางที่ 1
วิธีใช้
วิธีรับประทานฟลูออไรด์เสริม เพื่อให้ได้ผลสูงสุดในการป้องกันฟันผุทั้งต่อฟันที่ยังไม่ขึ้น และขึ้นมาแล้ว ควรรับประทานดังนี้
1)            เด็กที่รับประทานยาเม็ดไม่ได้ ใช้ชนิดน้ำหยดเข้าปากโดยตรง หรือผสมน้ำ ถ้าใช้ชนิดเม็ดให้บดก่อนละลายน้ำ
2)            เด็กที่รับประทานยาเม็ดได้ ใช้ชนิดเม็ดโดยอมให้ละลายช้า ๆ ในปาก
3)            ถ้าต้องการให้ฟลูออไรด์ดูดซึมได้มากที่สุดควรรับประทานฟลูออไรด์ขณะท้องว่าง แต่ในเด็กทารกพบว่า สามารถรับประทานฟลูออไรด์พร้อมนมได้ โดยการดูดซึมฟลูออไรด์จะไม่แตกต่างกับการรับประทานขณะท้องว่าง

คำถาม    ฟลูออไรด์ชนิดน้ำกับชนิดเม็ดแตกต่างกันอย่างไร
คำตอบ ชนิดน้ำสำหรับเด็กเล็ก ๆ ที่รับประทานยาเม็ดไม่ได้ ถ้าเด็กที่รับประทานยาเม็ดได้ให้รับประทานฟลูออไรด์ชนิดเม็ด ซึ่งให้ผลเหมือนกัน

คำถาม    วิตามินผสมฟลูออไรด์ประกอบด้วยวิตามินอะไร
คำตอบ   มีวิตามินหลายชนิดสำหรับเด็ก มีรายละเอียดข้างกล่อง ซึ่งทันตแพทย์จะจ่ายให้เด็กที่ขาดวิตามินรับประทาน ถ้าเด็กมีรับประทานอาหารประเภทผัก ผลไม้ ได้อาหารครบหมู่แล้วก็ไม่จำเป็นต้องได้รับฟลูออไรด์ผสมวิตามิน สามารถให้ฟลูออไรด์อย่างเดียวได้

คำถาม    วิธีรับประทานฟลูออไรด์เสริม
คำตอบ   เด็กที่อยู่ในบริเวณที่มีฟลูออไรด์ในน้ำดื่มไม่เพียงพอ (<0.3 ppm) หากเด็กมีอายุ 6 เดือน – 3 ปี ควรได้รับฟลูออไรด์เสริม 6.25 มิลลิกรัมต่อวัน หากเด็กมีอายุ 3-6 ปี ควรได้รับฟลูออไรด์เสริม 0.5 มิลลิกรัมต่อวัน หากเด็กอายุ 6-16 ปี ควรได้รับฟลูออไรด์เสริม 1 มิลลิกรัมต่อวัน ตามตารางที่ 1 และเด็ก 1 คน ควรได้รับฟลูออไรด์เสริมต่อเนื่องกันไปจนถึงอายุ 16 ปี เพราะการสร้างฟันจะสร้างไปเรื่อย ๆ ตั้งแต่ฟันหน้าจนถึงฟันหลัง และฟันแต่ละซี่จะขึ้นไม่พร้อมกัน
ตารางที่ 1      แสดงขนาดฟลูออไรด์เสริมที่แนะนำให้ใช้ประเทศไทย (มก./วัน)


อายุ

ปริมาณฟลูออไรด์ในน้ำดื่ม ppm (ส่วนในล้านส่วน)

< 0.3

0.3 - 0.6

>0.6

6 เดือน – 3 ปี

0.25

-

-

3 – 6 ปี

0.50

0.25

-

6 – 16 ปี

1.0

0.50

-

คำถาม    ควรจะให้ฟลูออไรด์เสริมในเวลาใดที่ดีที่สุด
คำตอบ    ควรให้ฟลูออไรด์เสริมตอนท้องว่าง จาการศึกษาพบว่า ฟลูออไรด์จะดูดซึมได้ดีที่สุดในเวลาท้องว่าง แต่ในปี 1992 มีการศึกษาการในเด็กอายุประมาณ 1 ปี การให้ฟลูออไรด์ผสมในนม พบว่าการดูดซึมไม่แตกต่างกับการให้ฟลูออไรด์เสริมในขณะท้องว่าง แต่จะให้ผลดีควรรับประทานในขณะท้องว่าง คือก่อนอาหาร ? - 1 ชม. ในเด็กโตการอม หรือเคี้ยวฟลูออไรด์เสริมชนิดเม็ดจะมีประโยชน์มากกว่าการกลืน โดยมีประโยชน์ 2 ทาง คือ จะเป็นการเคลือบฟูออไรด์ไปด้วย โดยฟลูออไรด์จะไปเคลือบผิวฟันที่ขึ้นมาแล้ว และเมื่อกลืนเข้าไปฟลูออไรด์จะเข้าไปในกระแสเลือด ซึ่งจะมีผลต่อฟันที่กำลังสร้าง ก็จะได้ผลทั้งสองทาง

คำถาม    ถ้ามีเด็ก 1 คนเคยรับประทานฟลูออไรด์ในช่วงที่อายุ 6 เดือนมาจนถึง 1 ขวบ หลังจากนั้นไม่ได้ให้ฟลูออไรด์อีกเลยจนถึงอายุประมาณ 21/2 ขวบ ต้องเริ่มให้ฟลูออไรด์ใหม่หรือไม่
คำตอบ   สามารถเริ่มให้ฟลูออไรด์ต่อไปได้ โดยในช่วงที่ไม่ได้รับประทานฟลูออไรด์ ก็จะไม่มีฟลูออไรด์เข้าไปช่วยเสริมสร้างเนื้อฟัน ในขณะนั้นแต่เมื่อรับประทานฟลูออไรด์อีกครั้ง ก็จะมีฟลูออไรด์เข้าไปช่วยเสริมสร้างเนื้อฟันที่กำลังสร้างอยู่ และควรรับประทานฟลูออไรด์เสริมต่อไปจนถึงอายุ 16 ปี เพื่อให้เด็กมีฟันถาวรที่แข็งแรง และทนทานต่อการเกิดโรคฟันผุทุกซี่

คำถาม    ถ้าให้ฟลูออไรด์มากเกินไปทำให้ฟันตกกระจริงหรือไม่ และเป็นในฟันถาวร หรือฟันน้ำนม
คำตอบ    การได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปจะทำให้เกิดฟันตกกระ โดยช่วงที่จะทำให้เกิดฟันตกกระมักเป็นช่วงอายุ 2-3 ปี ฉะนั้น การให้ฟลูออไรด์ในปริมาณ 0.25 ต่อวัน จะไม่ทำให้เกิดฟันตกกระ แต่ถ้าเด็กได้รับฟลูออไรด์จากทางอื่น เช่น กลืนยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ทุก ๆ วัน ก็จะไปเสริมทำให้ได้รับฟลูออไรด์ในปริมาณมากเกินไปซึ่งอาจทำให้เกิดฟันตกกระได้ โดยจะเกิดในฟันถาวร เพราะเป็นฟันที่สร้างในช่วงอายุนี้

คำถาม    ลักษณะของฟันตกกระเป็นอย่างไร
คำตอบ   เป็นสีขาว ๆ เป็นลาย ๆ ในกรณีที่เป็นสีขาว ๆ แสดงว่าเป็นน้อย โดยเป็นที่ตัวฟันอาจจะเป็นที่บริเวณฟันหน้าหรือทุกซี่ ถ้าได้รับฟลูออไรด์ในปริมาณที่มากเกินอย่างต่อเนื่อง เพราะฉะนั้น ในบางครั้งเราจะไม่แนะนำให้ใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ในเด็กเล็ก ถ้าจะใช้ก็ให้ใช้ขนาดเท่าเมล็ดถั่วเขียว ไม่ควรบีบจนเต็มแปรงสีฟัน และควรให้ผู้ปกครองบีบยาสีฟันให้
ดังนั้น การที่จะให้ฟลูออไรด์สำหรับเด็กคนหนึ่งควรจะต้องทราบก่อนว่าในน้ำที่ใช้ดื่มทุกวันมีฟลูออไรด์ผสมอยู่หรือไม่ และมีพฤติกรรมการใช้ยาสีฟันอย่างไร
อาจพบฟันตกกระมากในเด็กที่ดื่มน้ำจากแหล่งธรรมชาติที่มีฟลูออไรด์มากเช่น จังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม โดยในประเทศเขตร้อนควรจะมีฟลูออไรด์ในน้ำประมาณ 0.5-0.6 ส่วนในล้านส่วน (ppm) แต่ที่จังหวัดสมุทรสาครมี 0.9 ppm จังหวัดสมุทรสงคราม 1.14 ppm จังหวัดนครศรีธรรมราช 2 ppm จังหวัดเชียงใหม่ 0.5 ppm ฉะนั้นการจ่ายฟลูออไรด์เสริม ทันตแพทย์ควรจะตรวจปริมาณฟลูออไรด์ในน้ำก่อน ถ้าเราไม่รู้ปริมาณฟลูออไรด์ในน้ำก็สามารถส่งตัวอย่างของน้ำมาตรวจได้ที่
1)            คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
2)            คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
3)            กองวิเคราะห์อาหาร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
4)            กรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี และการพลังงาน ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ในต่างจังหวัดโดยนำน้ำบรรจุขวดที่ทำด้วยพลาสติกไม่ควรใช้ขวดแก้ว เนื่องจากฟลูออไรด์สามารถจับแก้วได้

คำถาม    ควรให้ฟลูออไรด์เสริมในหญิงมีครรภ์หรือไม่
คำตอบ    จากการศึกษาวิจัยในปัจจุบัน ยังไม่จำเป็นต้องให้ฟลูออไรด์เสริมในหญิงมีครรภ์ ยังไม่มีรายงานวิจัยที่แสดงให้เห็นความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของการให้ฟลูออไรด์เสริมก่อนคลอด กับหลังคลอดอย่างเดียว ว่ามีผลต่อความแข็งแรงของฟันน้ำนมของเด็กที่คลอดออกมา ฉะนั้นในขณะนี้ยังไม่แนะนำให้ใช้ในหญิงมีครรภ์เพราะไม่จำเป็น

คำถาม    ลูกชายอายุ 1 ขวบ 3 เดือน ฟันหน้า 2 ซี่ มีลักษณะเป็นขาว ๆ ผิดปกติหรือไม่โดยเด็กดื่มนมขวด และดื่มน้ำหลังดื่มนม
คำตอบ    กรณีนี้เกิดจากแผ่นคราบจุลินทรีย์เรียกว่า ขี้ฟัน จะผลิตกรดออกมาละลายผิวเคลือบฟัน ถ้าแปรงฟันดูแลทำความสะอาดช่องปากอย่างดี เช่น ทำการแปรงฟันหรือขัดฟัน ทำความสะอาดทุกครั้งหลังรับประทานอาหารหรือดื่มนม ก็จะคงสภาพเช่นนี้ไว้ โดยจุดนี้เป็นจุดเริ่มต้นของฟันผุ แต่ถ้าคุณแม่ดูแลดี ๆ ก็จะสามารถยับยั้งการเกิดฟันผุได้

คำถาม     ยาเกี่ยวกับโรคตับมีผลต่อฟันหรือไม่
คำตอบ   มีผลต่อโครงสร้างและสีของฟัน โดยทำให้ฟันมีสีเข้มและฟันไม่แข็งแรง

คำถาม    เคยไปที่คณะทันตแพทยศาสตร์ นอกเวลาราชการได้ขึ้นคำแนะนำว่าเด็กเล็กมากให้ไปเวลาปกติ
คำตอบ   อาจเป็นเพราะว่าในบางวันของคลินิกนอกเวลาไม่มีผู้เชี่ยวชาญทันตกรรมสำหรับเด็ก เพราะถ้าเด็กเล็กมากคงต้องใช้การลมยาสลบหรือให้กินยาลดความกังวล และอาจให้พาฟูสบอร์ตห่อตัวเด็กเพื่อให้เด็กดิ้นน้อยลง เพราะเวลาเด็กดิ้นพอรู้สึกตึงเขาก็จะหยุดของเขาเอง จะดีกว่าการที่ให้ผู้ใหญ่ ทันตแพทย์ หรือผู้ช่วยไปช่วยกันจับเวลาที่เด็กดิ้น

คำถาม     ปัจจุบันลูกสาวอายุ 5 ขวบ ให้ญาติเลี้ยง เขาบอกว่าเด็กรับประทานนมแล้วไม่ดื่มน้ำ ไม่ค่อยเช็ดฟันให้เด็ก เนื่องจากเด็กร้อง พอไปเยี่ยมลูกทีก็จะเอาผ้าเช็ดปรากฎว่าคราบนมที่เกาะฟันลูกหลุดออกมาจากฟัน ก็เลยกลายเป็นฟันกร่อนใช่หรือไม่
คำตอบ    สิ่งที่หลุดออกมาไม่ใช่คราบนม แต่เป็นเนื้อฟันผุจึงทำให้เห็นฟันกร่อน

คำถาม     เมื่อพาไปพบทันตแพทย์ คุณหมอบอกว่าทำอะไรไม่ได้ถอนอย่างเดียว พออายุ 2 ขวบ ทันตแพทย์แนะนำให้ถอน เพราะฟันผุมากปัจจุบันนี้อายุ 5 ขวบครึ่งแล้วฟันยังไม่ขึ้นเลย
คำตอบ    เป็นเรื่องปกติ เพราะฟันหน้าบนจะขึ้นอายุประมาณ 7 ขวบ และถ้าถอนฟันตั้งแต่ 2 ขวบ ฟันหน้าอาจจะขึ้นช้ากว่า 7 ขวบ

คำถาม     ทำไมฟันหน้าล่าง 3-4 ซี่ จึงโยกทั้ง ๆ ที่ทำการอุดฟันเมื่อเกิดฟันผุขึ้น
คำตอบ    ปกติ ฟันหน้าล่างจะหลุดออกมาเมื่อายุประมาณ 51/2 – 6 ขวบ โดยฟันถาวรอาจจะขึ้นก่อนหรือหลังจากนี้ 1 ปี เพราะฉะนั้นฟันหน้าล่าง 2 ซี่ เป็นฟันที่จะหลุดก่อนและหลังจากนั้น 6-12 เดือน ฟันถาวรหน้าบนก็จะขึ้นเมื่ออายุประมาณ 7 ขวบ

คำถาม    เคยได้ยินว่า ถ้าไม่ขึ้นต้องให้คุณหมอกรีดนำร่องเพื่อจะให้ฟันถาวรขึ้น ในกรณีนี้จำเป็นหรือไม่
คำตอบเราต้องพิจารณาเป็นราย ๆ โดยใช้การถ่ายภาพรังสี (x-ray) ช่วย

คำถาม     ฟันที่โยกอีก 3 ซี่ ต้องพาไปรักษาคลองรากฟันหรือไม่
คำตอบ    การที่ฟันโยก หมายถึง ฟันจะหลุดเองตามธรรมชาติ โดยรากฟันน้ำนมจะค่อย ๆ ละลาย และเมื่อถึงอายุ ฟันถาวรจะดันขึ้นมา ดังนั้นรากฟันน้ำนมจะละลายไปเรื่อย ๆ จนมีอาหารโยก ฟันก็จะหลุดออกมา จึงไม่ต้องทำอะไร

คำถาม     ในกรณีที่เด็กดื่มน้ำแร่เป็นประจำ จะให้ฟลูออไรด์เสริมอย่างไร
คำตอบ    ต้องตรวจหาปริมาณฟลูออไรด์ในน้ำแร่ก่อน ส่วนใหญ่น้ำแร่จะมีปริมาณฟลูออไรด์มาก คือถ้าเราดูข้างขวดจะบอกปริมาณฟลูออไรด์ในน้ำแร่นั้น ถ้ามีปริมาณฟลูออไรด์น้อยกว่า 0.3 ส่วนในล้านส่วน จึงควรให้ฟลูออไรด์เสริม แต่ถ้ามีปริมาณฟลูออไรด์มากกว่า 0.6 ppm ก็ไม่ต้องใช้ฟลูออไรด์เสริม (ดูตารางที่ 1)

คำถาม     ควรเคลือบฟลูออไรด์ในอายุเท่าใด
คำตอบ    ไม่มีเวลาตายตัวว่าควรเริ่มเคลือบเมื่อไหร่ แต่มีเกณฑ์การพิจารณาคือ ส่วนใหญ่ในเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 3 ขวบ เด็กไม่สามารถควบคุมการกลืนได้ และเด็กอาจไม่ให้ความร่วมมือ ในเด็กเล็กที่ยอมให้ความร่วมมือก็จะเคลือบฟลูออไรด์ได้ โดยส่วนใหญ่เราเคลือบฟลูออไรด์ไปจนถึงอายุ 15-16 ปี แต่ถ้าในกรณีเด็กยังมีฟันผุอยู่อัตราการเสี่ยงต่อโรคฟันผุอยู่ในระดับปานกลาง หรือระดับสูง โดยระดับปานกลางคือในปีนี้ผุ 1 ซี่ ถ้าระดับสูง คือในปีที่ผ่านมาผุมากกว่า 2 ซี่ อันนี้ก็ยังต้องเคลือบฟลูออไรด์ไปเรื่อย ๆ

คำถาม     เด็กที่ชอบกลืนยาสีฟัน เราจำเป็นต้องให้ฟลูออไรด์เสริมหรือไม่
คำตอบ    ควรให้ฟลูออไรด์เสริม และคุณพ่อ คุณแม่ควรดูแลโดยต้องบีบยาสีฟันให้ลูกโดยมีขนาดเท่าเมล็ดถั่วเขียว การที่เด็กได้รับฟลูออไรด์จากยาสีฟันเป็นสิ่งที่ควบคุมได้ยากมาก เพราะไม่รู้ว่าเด็กได้รับฟลูออไรด์ในปริมาณเท่าใดต่อครั้งต่อการแปรงฟันวันละ 2-3 ครั้ง นอกจากนี้การที่กลืนยาสีฟันจะได้รับสารอื่นเข้าไปด้วย เพราะในยาสีฟันจะมีส่วนผสมของสารกันบูด ผงขัด เพราะฉะนั้น ต้องดูแลการแปรงฟันของลูก โดยให้บีบยาสีฟันขนาดเท่าเมล็ดถั่วเขียว และเลือกใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ที่มีความเข้มข้นของฟลูออไรด์ต่ำกว่า 1000 ส่วนในล้านส่วน โดยสังเกตได้จากข้างหลอด

คำถาม     การเลือกยาสีฟันสำหรับเด็กควรเลือกอย่างไร
คำตอบ    การเลือกยาสีฟันสำหรับเด็ก ควรเลือกที่มีความเข้มข้นของฟลูออไรด์ไม่เกิน 1000 ส่วนในล้านส่วน ที่มีวางขายในท้องตลาด ตัวอย่างเช่น คอลเกตจูเนียร์ มีปริมาณฟลูออไรด์ 500 ส่วนในล้านส่วน โคโดโมเจลและบัทเลอร์มีปริมาณฟลูออไรด์ 850 ส่วนในล้านส่วน ถ้าเด็กอายุมากกว่า 6 ขวบก็สามารถใช้ยาสีฟันของผู้ใหญ่ได้ ยาสีฟันในท้องตลาดนี้ที่ได้รับการยอมรับจากทันตแพทยสมาคมจะมีฟลูออไรด์ 1000 ถึง 1500 ส่วนในล้านส่วน ยาสีฟันที่วางขายในท้องตลาดจะมีปริมาณฟลูออไรด์ 1100 ส่วนในล้านส่วน โดยสามารถสังเกตได้จากข้างกล่อง

คำถาม     ยาสีฟันที่เติมรส เติมกลิ่น มีผลอย่างไร
คำตอบ    มีผลดีที่จะช่วยให้เด็กอยากใช้ แต่มีผลเสียก็คือ เด็กจะชอบกลืนยาสีฟัน เพราะฉะนั้นผู้ปกครองก็ต้องดูแลการบีบยาสีฟันในปริมาณน้อยเพียงแตะ ๆ แปรงเท่านั้น

คำถาม     อยากทราบว่าฟลูออไรด์เฉพาะที่มีประโยชน์อย่างไรและมีกี่ชนิด
คำตอบ    ฟลูออไรด์เฉพาะที่มี 2 ชนิด คือที่เราใช้ด้วยตัวเองกับที่ทันตแพทย์ทำให้คือ
1)            ใช้ได้ด้วยตัวเองคือ
1.1)                  ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์
1.2)  ยาอมบ้วนปากผสมฟลูออไรด์
1.3)  ฟลูออไรด์เจลโดยส่วนใหญ่จะใช้ในคนไข้พิเศษ ในคนไข้ที่เป็นมะเร็งที่ได้รับการฉายรังสีบริเวณช่องปาก และใบหน้าโดยมีผลให้ต่อมน้ำลายผลิตน้ำลายน้อยลง และจะทำให้มีปริมาณน้ำตาลในช่องปากลดลง เป็นชนิดพิเศษ โดยให้ผู้ป่วยนำกลับไปใช้ที่บ้าน
2)            ฟลูออไรด์ที่ใช้โดยทันตแพทย์ โดยให้ผู้ปกครองพาเด็กไปเคลือบฟลูออไรด์ทุก ๆ 6 เดือน

คำถาม     ในเด็กอายุ 6 เดือน – 3 ปี ควรได้รับฟลูออไรด์เสริม 0.25 มิลลิกรัมต่อวัน ถ้าหากว่าที่ผ่านมาได้รับฟลูออไรด์ในปริมาณที่น้อยกว่านี้จะมีผลอย่างไร
คำตอบ    หากได้รับฟลูออไรด์เสริมน้อยกว่า 0.25 มิลลิกรัมต่อวัน ก็จะทำให้มีผลในการช่วยสร้างฟันได้ไม่เต็มที่ อาจจะได้ผลน้อยลง แต่ถ้าเด็กได้รับฟลูออไรด์เสริมจากทางอื่นด้วยก็อาจได้รับฟลูออไรด์ในปริมาณที่เพียงพอได้

คำถาม     ควรทำการเคลือบหลุมร่องฟันเมื่อใด
คำตอบ    ส่วนใหญ่แนะนำให้เคลือบหลุมร่องฟันในฟันถาววรก่อนอื่นขอให้ทำความเข้าใจก่อนว่า ในฟันน้ำนมของเด็กจะแบ่งเป็น 4 ข้างข้างละ 5 ซี่ ฟันบนขวา 5 ซี่ ฟันล่างซ้าย 5 ซี่ เมื่อเด็กมีอายุ 6 ขวบ จะมีฟันขึ้นมาอีก 1 ซี่ ถัดจากซี่ที่ 5 เป็นซี่ที่ 6 ฟันซี่นี้เป็นฟันถาวร ซึ่งผู้ปกครองส่วนใหญ่มักคิดว่าฟันซี่นี้เป็นฟันน้ำนม ฟันซี่ที่ 6 นี้จะมีหลุมและร่องฟันลึกมาก ผุได้ง่ายทันตแพทย์มักจะเคลือบหลุมและร่องฟันซี่นี้ให้
แต่ในฟันน้ำนมบางซี่ที่มีหลุมและร่องฟันลึก และเด็กให้ความร่วมมือดี ทันตแพทย์ก็จะเคลือบหลุมร่องฟันให้เนื่องด้วยมีประโยชน์ในการป้องกันฟันผุ และป้องกันแบคทีเรียลงไปในร่องฟัน

คำถาม     สำหรับผู้ปกครองที่พาลูกไปพบทันตแพทย์ทุก ๆ 6 เดือน เพื่อเคลือบฟลูออไรด์และผู้ปกครองเป็นคนแปรงฟันให้เด็กเองทั้งเช้า – เย็น จำเป็นต้องใช้ฟลูออไรด์เสริมอีกหรือไม่
คำตอบ    ถ้าเด็กอยู่ในกรุงเทพฯ ซึ่งมีปริมาณฟลูออไรด์ในน้ำประปาน้อยกว่า 0.3 ส่วนในล้านส่วน จำเป็นต้องได้รับฟลูออไรด์เสริม เพราะว่าการเคลือบฟลูออไรด์และการใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์จะมีผลต่อฟันที่ขึ้นมาแล้วในช่องปาก แต่การให้ฟลูออไรด์เสริมจะมีผลต่อฟันที่กำลังสร้างอยู่ หมายถึง หน่อฟันที่กำลังสร้างอยู่ จากการศึกษาถ้าเราให้ฟลูออไรด์หลาย ๆ วิธีจะสามารถลดการเกิดโรคฟันผุได้มากกว่าการให้ฟลูออไรด์เพียง 1 วิธี โดยการให้ฟลูออไรด์ทางระบบร่วมกับการให้ฟลูออไรด์เฉพาะที่ ก่อนและหลังฟันขึ้นจะให้ผลในการป้องกันฟันผุได้มากกว่า การให้ฟลูออไรด์โดยวิธีใดวิธีหนึ่งเพียงอย่างเดียว

คำถาม     ลูกสาวหกล้มหน้าคว่ำกระแทกฟุตบาท ฟันหน้าหักไปครึ่งซี่ไปเอ็กซเรย์ (x-ray) คุณหมอบอกว่ารอยหักเข้าไปถึงโพรงประสาทฟัน โดยช่วงข้างหน้าหักครึ่งและดูจากฟิล์มเอ็กซเรย์ (x-ray) ร้าวเข้าไปลึกจนสุดรากประสาทฟัน และแนะนำให้ทำการรักษาคลองรากฟันหรือทำการถอนนั้น อยากทราบข้อแตกต่างของผลการรักษาระหว่าง 2 วิธีนี้
คำตอบ    ปัจจุบันนี้ส่วนใหญ่จะไม่ค่อยถอนฟัน โดยถ้าดูจากการตรวจทางคลินิกและเอ็กซเรย์แล้วสามารถรักษาคลองรากได้ก็จะทำการรักษาคลองรากฟัน เมื่อเสร็จแล้วจะใส่ฟันแบบติดแน่นได้ ถ้าต้องถอนฟันไปก็ต้องใส่ฟันซึ่งมีค่าใช้จ่ายใกล้เคียงกัน แต่ต้องพิจารณาสภาพของฟันก่อนว่าสามารถบูรณะได้มากน้อยเพียงใด ในกรณีนี้คงต้องปรึกษาทันตแพทย์ที่ชำนาญการรักษาคลองรากฟัน เพื่อประเมินผลสำเร็จของการรักษา ถ้ารักษาแล้วอาจไม่ประสบความสำเร็จก็ต้องถอนฟัน โดยทั่วไปทันตแพทย์จะพยายามเก็บรักษาฟันให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

คำถาม     หากผู้ป่วยต้องการถอนฟัน และใส่ฟันปลอมมีข้อแนะนำอย่างไร
คำตอบ    หากคุณหมอแนะนำให้รักษาคลองรากฟัน เพราะมีโอกาสประสบความสำเร็จก็จะเก็บเอาไว้ เพราะยังคงมีรากฟันไว้สำหรับเป็นหลักในการไส่ฟัน แต่ถ้าถอนฟันไปก็ต้องใส่ฟันปลอมแบบถอดได้ซึ่งอาจรำคาญ ถ้าใส่ฟันปลอมชนิดติดแน่นจะต้องกรอฟันข้างเคียงข้างละซี่เพื่อเป็นหลักสำหรับยึดติดเป็นสะพานฟัน โดยการกรอฟันจะทำให้เสียเนื้อฟันและต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น

คำถาม     ฟันหักไปครึ่งหนึ่งแล้วสามารถต่อได้หรือไม่
คำตอบ    ได้ สามารถทำให้ดูสวยงามโดยใช้วัสดุอุดฟันจำพวกคอมโพสิทเรซิน ซึ่งมีสีใกล้เคียงหรือเหมือนกับสีของฟันเดิม

 

เข้าสู่หน้า - จะดูแลฟันลูกรักอย่างไร
กลับสู่หน้าหลัก - SKT dental center ทันตกรรมโดยคณาจารย์มหิดล