ที่ไหนดี
ราคา
ทันตกรรมมหิดล
ผ่าฟันคุด
ฟันปลอม
thai
eng
จัดฟันมหิดล

 

 

 

 

 

         

ฟันน้ำนมของลูก

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ทันตแพทย์ ธนิส เหมินทร์
หัวหน้าภาควิชาทันตกรรมสำหรับเด็ก
ขอบคุณข้อมูลจากหนังสือ ฟันดี สุขภาพดี
คณะทันตแพทย์ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 

คำถาม     ฟันน้ำนมของลูกมีทั้งหมดกี่ซี่ และซี่แรกจะขึ้นเมื่ออายุเท่าใด
คำตอบ   ฟันน้ำนมของเด็กจะมีทั้งหมด 20 ซี่ โดยแบ่งเป็นฟันบน 10 ซี่ และฟันล่าง 10 ซี่ เรายังแปลงฟันบนและฟันล่างออกเป็นฟันหน้า ฟันหน้าอาจเรียกกว่า ฟันตัดและฟันเขี้ยวจะเห็นอยู่ด้านหน้าในเวลาที่ยิ้ม โดยแบ่งเป็นฟันหน้าบน 6 ซี่ และฟันหน้าล่าง 6 ซี่ ส่วนฟันกรามที่ใช้บดเคี้ยวจะอยู่เลยไปข้างหลัง และในแต่ละข้างของขากรรไกร ฟันกรามน้ำนมจะมีข้างละ 2 ซี่ ด้านขวาบนก็จะมีฟันกรามน้ำนม 2 ซี่ โดยสรุป เด็กจะมีฟันน้ำนม 20 ซี่ และฟันซี่แรกขึ้นเมื่ออายุ 6 เดือน

คำถาม     เป็นไปได้ไหมที่เด็กบางคนจะมีจำนวนฟันทั้งหมดน้อยกว่า 20 ซี่
คำตอบ    เป็นไปได้โดยอาจมีน้อยกว่า หรืออาจจะมีเกินกว่า 20 ซี่ ได้โดยถือว่าเป็นความผิดปกติอย่างหนึ่ง แต่ไม่ใช่ความผิดปกติที่ร้ายแรง

คำถาม    ถ้ามีฟันเกินควรจะทำอย่างไร

คำตอบ    ถ้ามีฟันขึ้นเกินและอาจจะไปขัดขวางการขึ้นของฟันถาวร หรือฟันน้ำนมที่จะขึ้นถัดไป หรือฟันถาวรที่จะขึ้นต่อไปในอนาคต เราก็จะเอาออกแต่ที่บอกว่าไม่ได้เป็นเรื่องผิดปกติร้ายแรงนั้น หมายถึงในกรณีทั่ว ๆ ไป ยกเว้นในบางกรณีที่อาจเกี่ยวพันกับโรคบางโรคซึ่งแฝงอยู่ จึงควรไปพบกุมารแพทย์ อายุรแพทย์ที่จะช่วยวินิจฉัยให้การรักษา และคำแนะนำ

คำถาม     ฟันน้ำนมขึ้นครบ 20 ซี่เมื่อเด็กมีอายุเท่าใด
คำตอบ    ฟันน้ำนมจะขึ้นครบเมื่ออายุประมาณ 2 ขวบครึ่ง - 3 ขวบ ฟันซี่แรกที่ขึ้นจะเป็นฟันน้ำนมล่างขึ้นเมื่ออายุประมาณ 6-7 เดือน โดยแรกสุดฟันจะขึ้นก่อน 2 ซี่ และจะค่อย ๆ ขึ้นเรียงเข้าไปข้างในถัดไปก็จะเป็นฟันน้ำนมบน และขึ้นครบทุกซี่เมื่ออายุประมาณ 2 ขวบครึ่ง - 3 ขวบ

คำถาม     ทำไมเด็กบางคนมีฟันขึ้นเร็ว หรือบางคนเคยได้ยินถึงขนาดว่า เมื่อคลอดออกมาแล้วมีฟันด้วย
คำตอบ    ก็อาจจะเป็นไปได้คือ เวลาในการขึ้นของฟันในตำราที่เขียนไว้เป็นโดยประมาณการ เพราะฉะนั้นในเด็กบางคนฟันอาจจะขึ้นเร็ว หรือช้ากว่านี้ก็ย่อมได้ปกติเราบวกลบให้ได้ถึง 1 ปี หมายความว่า ปกติฟันน้ำนมซี่แรกของเด็กจะขึ้นประมาณ 6 เดือน แต่บางคนอาจจะ 8 เดือน 10 เดือน หรือให้ได้ถึง 1 ปี ถ้าอยู่ในวิสัยตรงนี้ และเด็กสามารถเจริญเติบโตได้เป็นปกติเราก็ไม่ต้องทำอะไร ยกเว้นในกรณีที่ฟันของเด็กบางคนขึ้นช้ามาก เช่น 2 - 3 ปี แล้วฟันยังไม่ขึ้นจะต้องดูว่ามีอะไรแฝงเร้นอยู่หรือไม่ โดยเฉพาะโรคของต่อมไร้ท่อซึ่งพาไปพบกุมารแพทย์ หรือในบางกรณีที่เด็กเกิดมาแล้วมีฟันขึ้นมาเลย ถ้าดูแล้วพบว่าฟันที่ขึ้นมาอาจทำให้คุณแม่เจ็บปวดเวลาให้นมลูก หรือมีปัญหาอื่นตามมา เราสามารถถอนฟันนี้ออกได้ เพราะเป็นฟันเกินสรุปว่า ถ้าเด็กคลอดออกมามีฟันและตรวจดูแล้วพบว่าเป็นฟันเกินก็ถอนได้

คำถาม     บางคนบอกว่าการที่เด็กมีฟันขึ้นขณะที่เพิ่งคลอดเป็นเพราะคุณแม่รับประทานแคลเซียมมากเกินไปนั้น มีทางเป็นไปได้ไหม
คำตอบ    ไม่น่าจะเป็นไปได้ เพราะแคลเซียมมีหน้าที่ช่วยให้เนื้อฟัน และกระดูกส่วนต่าง ๆ ของร่างกายแข็งแรง ดังนั้นน่าจะเป็นเพราะความผิดปกติจากอย่างอื่นที่ทำให้เด็กมีฟันเกิน หรือมีฟันไม่ครบ 20 ซี่

คำถาม     ผู้ใหญ่บางคนบอกว่า เด็กที่มีฟันขึ้นช้าดีกว่าเด็กที่มีฟันขึ้นเร็ว เพราะฟันจะผุช้า
คำตอบ    โดยเหตุและผลแล้ว อะไรที่เป็นไปตามธรรมชาติสิ่งนั้นจะดีที่สุด การที่ฟันผุ หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับการดูแลรักษา ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ต้องช่วยดูแลฟันของเด็ก ๆ ให้ดี แต่ถ้าพูดว่าถ้าฟันขึ้นช้าก็จะผุช้านั้น แสดงว่าตั้งหน้าตั้งตารอคอยฟันผุมากกว่า

คำถาม     เด็ก ๆ มีฟันน้ำนมไว้ทำอะไรบ้าง
คำตอบ    อย่างที่เห็นง่าย ๆ คือในเรื่องของการบดเคี้ยว เด็กจะเจริญเติบโตได้จะต้องมีอาหารเข้าไปเลี้ยงร่างกายโดยอาหารจะต้องผ่านช่องปากก่อน  ดังนั้นในบางครั้ง บางท่านอาจจะเคยได้ยินคำว่า “ช่องปากเป็นประตูของสุขภาพ” คือ การที่อาหารจะเข้าไปในร่างกาย และใช้ประโยชน์ได้จะต้องผ่านการบดเคี้ยว นอกจากนี้ฟันน้ำนมยังช่วยในด้านความสวยงามอีกด้วย ถ้าเด็กหน้าตาสวยแต่ยิ้มออกมาฟันหลอ หรือไม่มีฟันเลยก็คงไม่ค่อยน่าดูนัก และฟันน้ำนมยังช่วยกระตุ้นการเจริญของขากรรไกรได้ทั้งขากรรไกรบนและขากรรไกรล่าง ซึ่งเป็นหลักตามธรรมชาติที่ว่าสิ่งที่มีการใช้งานก็ย่อมมีการเจริญและพัฒนาขึ้นไป ฟันน้ำนมยังมีความสำคัญอีกในเรื่องของการออกเสียง ถ้าฟันหน้าหลอ การพูด การออกเสียงต่าง ๆ ก็จะผิดเพี้ยนไป ดังนั้นหน้าที่หลักกว้าง ๆ ของฟันน้ำนมก็คือช่วยในการบดเคี้ยว, ช่วยในด้านความสวยงาม, ช่วยกระตุ้นการเจริญของขากรรไกร และช่วยในการออกเสียง

คำถาม     เราจะต้องดูแลฟันให้ลูกอย่างไรบ้าง เพราะในฐานะที่เป็นคุณพ่อคุณแม่ที่ต้องทำหน้าที่การดูแลฟันของลูกก่อนที่ลูกจะรู้จักช่วยตัวเอง และเป็นการฝึกให้ลูกสังเกตว่า เราทำอย่างไรให้เขา เพื่อที่เขาจะดูแลตนเองได้เมื่อโตขึ้น
คำตอบ    การดูแลสุขภาพช่องปากของลูกเป็นสิ่งสำคัญควรจฝึกเด็กตั้งแต่เล็ก ๆ บางท่านอาจจะคิดว่า เด็กเพิ่งเกิดมาใหม่ ๆ ยังไม่มีฟันขึ้นก็คงยังไม่จำเป็นต้องดูแล แต่รอจนเด็กเริ่มมีฟันขึ้นก่อนแล้วค่อยให้การดูแลนั้นเป็นการเข้าใจผิด เพราะถ้ารอจนเด็กมีฟันขึ้นแล้วจึงเริ่มฝึกการแปรงฟัน เด็กอาจไม่คุ้นกับการที่มีอะไรเข้าไปอยู่ในช่องปากของเขา ดังนั้น ในระยะแรก ๆ แม้เด็กยังไม่มีฟันน้ำนมในช่องปาก ผู้ปกครอง คุณพ่อ คุณแม่ ควรจะต้องทำความสะอาด คือ ทำความสะอาดคราบนม คราบสกปรกที่ติดค้างอยู่ในช่องปากตามเหงือก หรือกระพุ้งแก้มโดยวิธีการทำความสะอาดคือ ใช้ผ้านุ่ม ๆ เช่นผ้าขนหนูชุบน้ำให้หมาด ๆ โดยอาจใช้น้ำต้มสุกธรรมดาแล้วเช็ดภายในช่องปากให้ทั่ว
และเมื่อเด็กโตขึ้นมาสักหน่อยก็ควรหาแปรงสีฟันซึ่งเป็นแปรงนิ่ม ๆ และหัดให้เด็กลองเอาแปรงเข้าไปในปากลองหัดแปรงโดยคุณพ่อ คุณแม่ทำตัวอย่างให้ดู สอนลูก ลูกก็จะมีความคุ้นเคย และเคยชินกับการที่มีอะไรเข้าไปในช่องปาก และเมื่อเด็กเริ่มพัฒนา การเคลื่อนไหวของมือ แขน กล้ามเนื้อ และตามากขึ้นและมีความสอดคล้องกันได้ดีขึ้น เด็กก็จะเริ่มแปรงฟันได้ดีมากขึ้นต้องเริ่มฝึกตั้งแต่เด็ก ๆ  สำหรับเด็กบางคน เวลาที่แปรงฟันเป็นเวลาที่เขาจะไม่ชอบ อาจจะมีการร้องไห้งอแง สาเหตุหนึ่งก็คือ การที่เราไม่ได้ฝึกเขาให้คุ้นเคยตั้งแต่เด็ก ๆ

คำถาม     ลูกอายุ 1 ขวบ ฟันล่างขึ้น 2 ซี่ งองุ้มเข้าด้านใน ฟันบนขึ้น 4 ซี่ ครอบฟันล่าง บางครั้งในเวลาร้องไห้จะกัดโดนลิ้น และมีเลือดไหลจะพาไปพบทันตแพทย์เพื่อจัดฟัน หรือถอนได้เลยหรือไม่
คำตอบ    อยากแนะนำให้ไปพบทันตแพทย์ซึ่งคุณหมอจะให้คำแนะนำที่ดีได้ ในเรื่องที่ฟันบนครอบฟันล่าง และที่ฟันล่างงองุ้มเข้าด้านในก็อาจจะเอียงเล็กน้อย แต่ฟันบนครอบฟันล่างอยู่นั้นเป็นลักษณะที่ปกติ แต่ที่คุณแม่บอกว่าบางครั้งจะกัดโดนลิ้น และมีเลือดไหล อาจเกี่ยวกับการเลี้ยงลูกด้วยขวดนม เพราะถ้าเราเลี้ยงไม่ถูกวิธีจะทำให้เด็กมีการใช้ลิ้นที่ผิดปกติได้ ดังนั้น เมื่อให้เด็กดูดนมขวดเรามักจะให้เด็กนั่งตัวตรง คือฝึกให้เหมือนกับผู้ใหญ่กลืนน้ำ ถ้าเราให้เด็กนอน พอน้ำไหลลง คอ ลิ้นก็จะจุกออกมาข้างหน้าตามธรรมชาติ ทำให้การใช้กล้ามเนื้อของลิ้นผิดปกติไป อาจทำให้กัดโดนลิ้นได้

คำถาม     เด็กอายุ 10 เดือน ฟันขึ้นไม่เสมอกันถ้าเด็กอายุมากขึ้นฟันจะขึ้นเสมอกันได้หรือไม่
คำตอบ    ฟันขึ้นไม่เสมอกันอาจเป็นไปได้ว่าเด็กในช่วงอายุ 10 เดือน ฟันบางซี่เพิ่งเริ่มขึ้น บางซี่ก็ขึ้นไปก่อนหน้านี้แล้ว ทำให้สูง ๆ ต่ำ ๆ อาจจะไม่เสมอกันเป็นกรณีปกติธรรมดา

คำถาม     เด็กอายุ 1 ปี 5 เดือน มีฟัน 8 ซี่ มีจุดขาวบริเวณฟันบน 2 ซี่ เป็นเพราะฟันเริ่มผุ หรือเป็นเพราะรับประทานฟลูออไรด์มากไป และเริ่มรับประทานฟลูออไรด์ชนิดเม็ด ขนาด 0.5 กรัม ตั้งแต่ 9 เดือน
คำตอบ    ฟันเป็นจุดไม่ทราบว่าจุดใหญ่จุดเล็กอย่างไร คงจะต้องคุยกับคุณแม่เพื่อจะได้รับรายละเอียดอื่น ๆ เช่น เด็กยังดูดนมขวดอยู่หรือไม่ ถ้ายังดูดนมขวดอยู่ และการรักษาความสะอาดช่องปากไม่ดี จุดขาว ๆ นั้นอาจจะเป็นจุดที่ฟันเริ่มต้นจะผุก็ย่อมได้ แต่ถ้าเลิกนมขวดแล้วและแปรงฟันได้ดี ก็มาดูที่เรื่องของฟลูออไรด์ ในปัจจุบันเด็กอายุ 6 เดือน – 3 ปี จะให้รับประทานฟลูออไรด์ประมาณวันละ 0.25 มิลลิกรัม ถ้าในน้ำที่ดื่มประจำมีฟลูออไรด์น้อยกว่า 0.3 ส่วนในล้านส่วน (0.3 ppm)

คำถาม     แสดงว่าในเด็กอายุ 1 ปี 5 เดือน รับประทานฟลูออไรด์ชนิดเม็ด ขนาด 0.5 กรัม นั้นมากหรือไม่
คำตอบ    อาจจะมากไป ถ้าได้เห็นลักษณะของฟันเด็กก็จะตอบคำถามได้ดีกว่านี้ เพราะฉะนั้นถ้าเป็นไปได้ควรพาเด็กไปพบคุณหมอซึ่งเชี่ยวชาญทางทันตกรรมสำหรับเด็ก ซึ่งจะทำให้คำอธิบายได้ดีขึ้น และที่โรงพยาบาลคณะทันตแพทยศาสตร์ก็มีคลินิกทันตกรรมสำหรับเด็ก

คำถาม   ควรจะให้เด็กอายุประมาณเท่าไรเลิกนมขวด เพราะตอนนี้ 1 ขวบครึ่ง มีฟันน้ำนมขึ้นเกือบเต็มปากแล้วกลัวฟันลูกจะเก
คำตอบ   โดยทั่ว ๆ ไปจะแนะนำให้เด็กเลิกนมขวดอายุประมาณ 1 ขวบ และฝึกให้เด็กดื่มนมจากแก้วแทน และพยายามรักษาความสะอาดช่องปากให้ดี

คำถาม     เป็นไปได้ไหมว่าฟันจะเก ถ้าหากว่ายังคงให้นมขวดอยู่ไปเรื่อย ๆ
คำตอบ    เป็นไปได้ คือ หมายความว่าต้องเป็นในระยะยาวต่อ ๆ ไปมาก ๆ เพราะการดูดนมขวดในลักษณะที่ผิดวิธี เช่น การนอนดูดขวดนม น้ำนมจะเข้าคอ ดังนั้นธรรมชาติของเด็กก็จะต้องเอาลิ้นมาดันบริเวณจุกนมและฟันหน้าบน ซึ่งจะทำให้เด็กมีการกลืนผิดปกติ เมื่อถามเรื่องนมขวดบางท่านอาจจะสงสัยว่า จะเจาะรูเพื่อให้น้ำนมไหลอย่างไรให้พอเหมาะนั้น สังเกตได้ง่าย ๆ ว่าถ้าเจาะรูนั้นแล้วคว่ำขวดลงและมีน้ำนมไหลเป็นสายออกมาเลยจะมากเกินไป แต่ถ้าคว่ำขวดแล้วน้ำนมเริ่มหยดไปทีละหยดก็น้อยเกินไป ทางที่ดีควรดูขนาดที่พอเหมาะโดยให้สังเกตว่าเมื่อคว่ำขวดลงแล้วน้ำนมไหลเป็นสายมาสักประมาณ 1-2 วินาที และจะเริ่มหยดที่ละหยดนั้นจึงจะเรียกว่ากำลังพอเหมาะ

คำถาม     ทุกช่วงอายุเลยหรือไม่
คำตอบ    ลักษณะการให้นมควรเป็นในลักษณะนี้ และการที่ให้นมขวดเพียงปีเดียวไม่ได้หมายความว่าให้เลิกดื่มนมเลยแต่ให้ดื่มนมจากแก้วแทน และควรมีการทำความสะอาดช่องปากก่อนนอน

คำถาม     ตอนนี้ลูกสาวอายุ 6 ขวบฟันน้ำนมข้างหน้าผุไปครึ่งซี่ ไม่ทราบว่าจะต้องถอนออกหรือไม่
คำตอบ    อายุ 6 ขวบ ไม่ทราบว่าฟันน้ำนมฟันบนหรือฟันล่าง ถ้าสมมติว่าเป็นฟันล่างประมาณ 6 ขวบ ฟันถาวรเริ่มจะขึ้นแล้ว อาจจะต้องใช้การเอ็กซเรย์ หรือที่เรียกว่า การถ่ายภาพทางรังสีประกอบการวินิจฉัย ถ้าเห็นว่ารากละลายไปมากแล้วไม่จำเป็นที่จะต้องเก็บไว้ ก็อาจจะถอนออกเลยได้โดยที่เห็นว่าฟันถาวรเริ่มจะขึ้นมาแทนที่แล้ว

คำถาม     กรณีเกิดฟันกร่อนควรทำอย่างไร
คำตอบ    ถ้าเกิดฟันกร่อนไม่ว่าจะเป็นการกร่อนโดยฟันผุ หรือจากสาเหตุอื่นคงจะต้องไปให้คุณหมอทำการรักษา ในกรณีที่เด็กกลืนยาสีฟันลงไปจะต้องดูว่ายาสีฟันนั้นผสมฟลูออไรด์ไว้ด้วยหรือไม่ ผสมไว้มากน้อยอย่างไร ดังนั้นคุณพ่อ คุณแม่ควรจะต้องเป็นคนบีบยาสีฟันให้เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลเสียแก่เด็กโดยบีบเป็นก้อนเล็ก ๆ เท่าเม็ดถั่วเขียว และเกลี่ยทั่วแปรงก่อนแปรงฟันซึ่งเป็นเรื่องที่คุณพ่อ คุณแม่ต้องทำ

คำถาม     เด็กอายุ 1 ขวบ ฟันที่ขึ้นแซงหรืองอกออกจากด้านในของฟันบน จะดันให้ฟันน้ำนมที่ขึ้นปกติยื่นออกมาด้านหน้าตามฟันที่ขึ้นแซงหรือไม่
คำตอบ    เด็กอายุ 1 ขวบ ฟันบนมีฟันน้ำนมขึ้นแล้ว และมีฟันอีกซี่หนึ่งอยู่ด้านในฟันน้ำนมนั้นคิดว่าคงเป็นทางด้านเพดานจะทำให้ฟันที่ขึ้นก่อนเก หรือออกไปนอกตำแหน่งหรือไม่ อาจจะวิเคราะห์ได้ว่า ฟันซึ่งขึ้นหลังฟันน้ำนมนั้นน่าที่จะเป็นฟันเกิน เพราะถ้าเป็นฟันน้ำนมที่เป็นปกติจะขึ้นเรียงแถวกัน แต่ก็อาจจะเป็นได้เหมือนกันที่ฟันน้ำนมที่ไปขึ้นด้านในของฟันซี่อื่น คือฟันน้ำนมปกติแต่ไปขึ้นผิดที่ คงจะต้องพิจารณาทำการรักษาโดยจะต้องดูรายละเอียดซึ่งแตกต่างกันออกไปในแต่ละคน

คำถาม     ทำไมถึงขึ้นผิดที่ได้
คำตอบ    เป็นธรรมชาติ ซึ่งบางทีก็มีฟันเก หรือฟันซ้อน

คำถาม     ปัจจุบันลูกชายอายุ 6 ขวบ เมื่อ 2 ปีที่แล้วจำเป็นต้องถอนฟันน้ำนมหน้าทิ้งไป 2 ซี่ อยากจะทราบว่าอีกนานหรือไม่ที่ฟัน 2 ซี่ที่ถอนทิ้งไปจะขึ้นมาใหม่
คำตอบ    ถอนฟันน้ำนมหน้าเมื่ออายุประมาณ 4 ขวบ ซึ่งขณะนี้อายุ 6 ขวบแล้ว โดยปกติฟันถาวรทั้งฟันหน้าล่างและฟันหน้าบนจะขึ้นอายุประมาณ 6 - 7 ปี เพราะฉะนั้นฟันถาวรของเด็กคงใกล้ขึ้นแล้ว คุณพ่อ คุณแม่อาจจะสังเกตได้ว่า ฟันถาวรกำลังจะขึ้นโดยจะมองเห็นเหงือกมีลักษณะเป็นขึ้นมา ซึ่งเป็นลักษณะที่แสดงว่าฟันกำลังจะขึ้น

คำถาม     การขึ้นของฟันถาวรใช้เวลาประมาณ 2 ปีใช่หรือไม่
คำตอบ    ไม่ใช่ แต่หมายความว่า ฟันถาวรทั้งฟันหน้าล่าง และฟันหน้าบนนั้น ปกติจะขึ้นเมื่อเด็กอายุประมาณ 6 - 7 ปีอยู่แล้ว จะถอนฟันหรือไม่ถอนฟันเมื่อเด็กมีอายุประมาณ 6-7 ปีฟันถาวรก็จะขึ้น ยกเว้นแต่ว่ามีการถอนฟันตั้งแต่เด็กอายุน้อยเกินไป การขึ้นของฟันก็อาจจะล่าช้ากว่าปกติได้

คำถาม     เด็กอายุ 8 เดือน ใช้ฟันล่างแทะของแข็งจนเลือดออก และฟันโยกเล็กน้อยจะมีผลต่อฟันซี่นั้นอย่างไร
คำตอบ    คงต้องระวังที่จะไม่ให้ลูกไปแทะของแข็งมากจนเลือดไหล แต่ถ้าเกิดแล้วและเราก็ขจัดสาเหตุ อย่าให้ลูกเราทำอย่างนั้นอีก และคอยสังเกตอาการฟันของลูกเรา ปกติแล้วจะกลับคืนสู่สภาพปกติได้เร็ว

คำถาม     บุตรสาวมีฟันสีคล้ำ เป็นเด็กอายุ 2 ขวบไม่ทราบว่าเป็นอะไรมีสีคล้ำแค่ 2 ซี่ด้านหน้า และจะทำอย่างไรให้เขาชอบแปรงฟัน
คำตอบ    คำถามตรงนี้มี 2 คำถาม คำถามหนึ่งคือ ฟันสีคล้ำ อีกคำถามหนึ่งถือ จะทำอย่างไรจึงจะทำให้เด็กชอบแปรงฟัน ไม่แน่ใจว่าคำว่าฟันสีคล้ำของคุณแม่นั้นคล้ำจริงหรือไม่ เพราะจากประสบการณ์ของผมเองซึ่งเป็นทันตแพทย์มานานพอสมควรบางทีคุณพ่อ คุณแม่ แม้กระทั่งตัวเด็กเองก็บอกว่าฟันสีไม่สวยเลย อยากจะให้มีสีขาวกว่า แต่จริง ๆ แล้วเป็นฟันสีธรรมชาติ สีปกติ ในกรณีที่ไม่ได้คุยกับคุณพ่อ คุณแม่โดยตรง และไม่ได้เห็นภาพเด็กโดยตรง ก็คงจะตอบว่า การที่ฟันสีคล้ำ หรือเปลี่ยนไปจากปกติธรรมชาติของเขา มาจาก 2 สาเหตุใหญ่ ๆ คือ สาเหตุภายนอก และสาเหตุภายใน โดยสาเหตุภายนอก อาจมาจากการรับประทานสิ่งซึ่งเป็นสีติดฟันซึ่งมีมากมายหลายอย่าง หรือเครื่องดื่มที่มีสี โดยสีนั้นจะเกาะติดฟันได้ เช่น น้ำอัดลมสีดำต่าง ๆ เหล่านี้ ซึ่งสามารถแก้ไขได้ง่ายโดยคุณแม่ช่วยแปรงฟันให้สะอาดขึ้น สีพวกนั้นก็อาจจะหลุดไปหรือถ้าไม่หลุดไปก็อาจจะไปพบทันตแพทย์เพื่อขัดฟัน โดยทันตแพทย์จะมีผลซึ่งสามารถใช้ขัดฟันให้สะอาดขึ้นได้ แต่ถ้าเกิดโดยสาเหตุภายใน เช่นเกิดจากเด็กหกล้ม มีการกระแทกที่ฟันซี่นั้น และมีเลือดออกอยู่ภายในฟันซี่นั้น โดยจะต้องพิจารณารักษาเป็นกรณี ๆ ไป หรืออาจเป็นเพราะโรคทางระบบบางโรค
ส่วนคำถามที่ว่าจะให้ลูกรักการแปรงฟันได้อย่างไรนั้น อาจตอบได้ว่าคงต้องฝึกลูกตั้งแต่เล็ก ๆ แม้กระทั่งฟันยังไม่ขึ้นก็ต้องทำความสะอาดในช่องปากของลูก ๆ เด็กจะคุ้นเคยกับการที่มีอะไรเข้าไปอยู่ในปาก เมื่อเด็กโตขึ้นมาและมีพัฒนาการของกล้ามเนื้อ ของมือ และแขนได้ดีขึ้นก็ฝึกให้เขาเอาแปรงสีฟันอ่อนๆ เข้าไปในช่องปาก

คำถาม     ผงขัดฟันหากจะไปหาซื้อมาใช้เองได้หรือไม่
คำตอบ    ปกติผงขัดฟันจะต้องใช้กับอุปกรณ์ หรือเครี่องมือบางอย่างโดยเฉพาะจึงจะได้ผลดี การที่คุณพ่อ คุณแม่ต้องการจะซื้อมาใช้เองแต่ไม่มีเครื่องมือ ดังนั้นจึงควรไปพบทันตแพทย์

คำถาม     ถ้าหากว่าเราใช้ผงขัดฟันโดยผิด ๆ ก็อาจเป็นอันตรายได้ใช่ไหม
คำตอบ    ใช่ เพราะผลขัดฟันมีหลายขนาดมีทั้งชนิดหยาบ ชนิดละเอียด ซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการใช้ต่างกัน

คำถาม     เด็ก 1 ขวบครึ่งไม่เคยได้รับสารเกี่ยวกับฟันเลยไม่ทราบว่าจะมีผลอย่างไรต่อฟันเด็ก
คำตอบ    เด็กขวบครึ่งไม่ได้รับสารอะไรเกี่ยวกับฟันเลย คงหมายถึงฟลูออไรด์ ซึ่งมีส่วนเสริมให้ฟันของเด็กแข็งแรงขึ้น ถ้าไม่ได้รับฟลูออไรด์แต่เด็กได้รับอาหาร หรือมีโภชนาการที่สมบูรณ์ก็ไม่น่ามีปัญหา แต่ถ้ามีของเสริมเหล่านี้เนื้อฟันจะแข็งแรงขึ้น แต่ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อกำหนดปริมาณฟลูออไรด์เพื่อให้เหมาะสมกับช่วงอายุเด็ก

คำถาม     คุณแม่บอกว่าเวลาที่ลูกเป็นฝ้าที่ลิ้นให้เอาผ้าอ้อมที่เปื้อนปัสสาวะของลูกเช็ดลิ้น ไม่ทราบว่าจะมีอันตรายต่อช่องปากหรือไม่
คำตอบ    ควรใช้ผ้านุ่ม ๆ ที่สะอาดชุบน้ำสะอาดก็คงพอ

คำถาม     ไหมขัดฟันมีความสำคัญต่อลูกอย่างไร
คำตอบ    มีความสำคัญมาก ถ้าสังเกตให้ดีจะเห็นว่าการแปรงฟันจะทำความสะอาดตัวฟันทางด้านนอก ๆ เท่านั้น แต่ระหว่างซี่ฟันประชิดติดกันนั้น แปรงสีฟันไม่สามารถจะผ่านเข้าไปได้ และมักเกิดฟันผุได้ง่าย ไหมขัดฟันจะช่วยลดการผุในบริเวณนี้ได้มาก ไหมขัดฟันที่ขายในท้องตลาดมีหลายชนิดมีทั้งอย่างเคลือบขี้ผึ้ง หรือไม่เคลือบขี้ผึ้ง ควรเลือกตามความเหมาะสมของเด็กแต่ละคน

คำถาม     ควรใช้ไหมขัดฟันตั้งแต่เด็กอายุเท่าไร
คำตอบ    ใช้ได้ตั้งแต่เด็กเริ่มมีฟันขึ้น และมีฟันประชิดติดกันคุณพ่อ คุณแม่สามารถใช้ไหมขัดฟันช่วยทำความสะอาดให้ได้ แต่จะให้เด็กทำเองคงจะลำบากแต่บางทีสามารถสังเกตได้ว่าถ้าลูกสามารถใช้ หรือมีการประสานงานของกล้ามเนื้อต่าง ๆ ของร่างกายของเขาได้ดี เช่นเขาหัดผูกโบว์เองได้ หรือติดกระดุมเองได้ การสอนให้เด็กใช้ไหมขัดฟันเองเด็กก็อาจจะสามารถจะทำได้ดีมากขึ้น

คำถาม     ควรเลือกใช้ไหมขัดฟันแบบมีขี้ผึ้ง หรือไม่มีขี้ผึ้ง
คำตอบ    ใช้ได้ทั้ง 2 ชนิด ชนิดมีขี้ผึ้งจะช่วยให้ผ่านไปตามช่องฟันได้ง่ายขึ้น และทำความสะอาดฟันได้สะดวกขึ้น แต่ชนิดที่ไม่มีขี้ผึ้งเคลือบก็ใช้ได้

คำถาม     เด็ก 3 ขวบเกิดอุบัติเหตุฟันโยกไม่ทราบว่าจะเป็นอันตรายต่อเด็กหรือไม่
คำตอบ   เด็ก 3 ขวบฟันโยกก่อนอื่นต้องดูว่าเป็นฟันซี่ไหนและโยกมาก หรือน้อยอย่างไร และมีฟันแตกหักหรือไม่ หากมีฟันแตกก็ต้องดูว่าเป็นการแตกหักในส่วนของตัวฟัน หรือส่วนของรากฟัน ดังนั้นคงตอบลำบากนอกจากจะได้เห็น

คำถาม     ควรจะปล่อยทิ้งไว้ไหม
คำตอบ    ไม่ควร ต้องรีบพาไปให้คุณหมอดู

คำถาม     เรื่องของการทำความสะอาดฟัน การแปรงฟันที่ถูกวิธีควรจะแปรงฟันอย่างไร และลูกอายุประมาณ 2 - 3 ขวบ หรือน้อยกว่านั้นที่มีฟันขึ้นแล้ว และแปรงฟันให้ลูกได้ควรจะแปรงฟันอย่างน้อยวันละกี่ครั้ง
คำตอบ    หลักการกว้าง ๆ นั้น ต้องทำความสะอาดในช่องปากเด็ก ตั้งแต่ฟันยังไม่ขึ้นโดยใช้ผ้านุ่ม ๆ ชุบน้ำสะอาด เช่นน้ำต้มสุก ทำความสะอาดเช็ดภายในช่องปากไม่ให้มีคราบของน้ำนม คราบสกปรก ติดอยู่ที่สันของเหงือก กระพุ้งแก้ม เมื่อฟันเริ่มขึ้นก็ให้เด็กหัดใช้แปรงจนกระทั่งเมื่อเด็กฟันขึ้นครบแล้ว โดยหลักการเด็กซึ่งอายุไม่เกิน 12 ปี การแปรงฟันใช้วิธีถูไปถูมาธรรมดา กระทั่งเด็กสามารถมีการประสานงานของกล้ามเนื้อต่าง ๆ ได้ดี ก็อาจจะพัฒนาขึ้นไปเป็นการแปรงฟันในลักษณะเดียวกับผู้ใหญ่

คำถาม     ควรจะให้เด็กแปรงฟันอย่างน้อยวันละกี่ครั้ง
คำตอบ    อย่างน้อยควรจะแปรงวันละ 2 ครั้ง คือ เช้ากับก่อนนอน โดยทั่วไป ถ้าสามารถที่จะบอกเขา หรืออบรมเขาให้ทำความสะอาดฟันทุกครั้งหลังจากรับประทานอาหารได้ก็ยิ่งดี แต่ตรงนี้เป็นเรื่องที่ค่อนข้างจะยุ่งยากพอสมควร

คำถาม     จริงหรือไม่ว่าหากแปรงฟันมากไปฟันจะบางลง
คำตอบ    คงไม่ถึงขนาดนั้น ถ้าให้เด็กแปรงฟันได้ทุกครั้งหลังรับประทานอาหารได้ยิ่งดี แต่ถ้าทำไม่ได้ เช่นไปโรงเรียนอาจจะให้บ้วนน้ำ หรือฝึกเขาว่าหลังรับประทานอาหารหวาน ๆ หรือหลังรับประทานอาหารควรบ้วนปาก ถึงแม้จะไม่สามารถจะแปรงฟันได้ การบ้วนปากก็ยังช่วยลดความสกปรกในส่วนที่จะทำให้เกิดฟันผุได้ลงไปส่วนหนึ่ง

คำถาม     ควรที่จะพาลูกไปพบทันตแพทย์ทุก ๆ กี่เดือน
คำตอบ    ถ้าเป็นไปได้ก็ควรพามาให้คุณหมอตรวจทุก ๆ 6 เดือน

 

เข้าสู่หน้า - จะดูแลฟันลูกรักอย่างไร
กลับสู่หน้าหลัก - SKT dental center ทันตกรรมโดยคณาจารย์มหิดล