thai
eng
ไขปัญหาเหงือกอักเสบ เหงือกบวม
      
สาเหตุของการเกิดเหงือกอักเสบ มีหลายอย่าง และลักษณะของการอักเสบก็แตกต่างกัน พอจะแยกได้ดังนี้

1. เกิดจากหินปูนและคราบอาหาร เป็นสาเหตุของเหงือกอักเสบที่พบบ่อยที่สุด การอักเสบในระยะเริ่มแรกอาจจะเพียงขอบเหงือกเป็นสีแดงๆ มีเลือดออกง่ายเวลาแปรงฟัน หากการอักเสบลุกลามมากขึ้น เหงือกจะบวม มีสีแดงคล้ำขึ้น ถ้าไม่ได้รับการรักษาจนมีการอักเสบเรื้อรัง จะทำให้กระดูกหุ้มรากฟันถูกทำลาย จึงทำให้ฟันโยก เหงือกบวมเป็นหนอง มีกลิ่น เรียกว่าเป็นโรคปริทันต์ หรือรำมะนาด หากลุกลามถึงขั้นนี้ก็จะเป็นสาเหตุของการสูญเสียฟันได้ ซึ่งอาจเป็นเฉพาะบางตำแหน่ง หรือเป็นทั่วๆไปทั้งปากก็ได้

การรักษา เหงือกอักเสบระยะแรกจะรักษาโดยการขูดหินปูนและขัดฟันทำความสะอาดทั้งปาก หากอยู่ในระยะที่มีการอักเสบเรื้อรังมักจะมีหินปูนสะสมอยู่ใต้เหงือกบริเวณรากฟัน ทันตแพทย์จึงต้องใช้วิธีเกลารากฟันร่วมกับการขูดหินปูน หากการอักเสบเรื้อรังและรุนแรงจนมีการละลายตัวของกระดูกรอบรากฟันบางส่วน ทันตแพทย์อาจต้องใช้วิธีผ่าตัดเหงือกเพื่อแก้ใขแล้วแต่กรณี

2. มีฟันกำลังขึ้น ที่พบบ่อยคือฟันกรามแท้ด้านล่างซี่สุดท้าย ซึ่งอาจจะขึ้นในช่วงอายุ 17-20 กว่าปี มักพบว่าฟันซี่นี้ขึ้นได้ไม่ค่อยเต็มซี่ เนื่องจากไม่มีที่พอ หรือฟันขึ้นเอียงชนฟันซี่ถัดมา ในระยะที่ฟันกำลังขึ้นจะมีเหงือกคลุมฟันบางส่วนซึ่งมักมีเศษอาหารใปกักอยู่ใต้เหงือก ทำความสะอาดยาก จึงเกิดการอักเสบได้ ยิ่งมีฟันตรงข้ามสบลงมาในขณะบดเคี้ยว จะยิ่งทำให้เกิดการอักเสบมากขึ้น

การรักษา แนะนำให้คนใข้พยายามแปรงบนหน้าฟันที่เริ่มโผล่ขึ้นมาให้ได้ โดยปกติเหงือกบริเวณนี้จะคลุมฟันอยู่เฉยๆ สามารถใช้แปรงสีฟันเล็กๆแปรงได้ (อาจใช้แปรงเด็กหรือแปรงสีฟันแบบขนแปรงเป็นกระจุกเดียว/end tuft) หรือหากอยู่ในช่วงที่เกิดการอักเสบ/บวมแล้ว ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อทำความสะอาด ล้างแผล จนหายบวม บางกรณีอาจต้องรับประทานยาแก้อักเสบร่วมด้วย และควรให้ทันตแพทย์ประเมินว่าฟันซี่นั้น สมควรถอนออกหรือไม่ หากอยู่ในลักษณะที่ไม่สามารถขึ้นมาได้ปกติก็ควรถอนออก มิฉะนั้นจะเกิดปัญหาซ้ำๆ

3. ฟันผุ กรณีที่มีฟันผุลึกมากจนลุกลามถึงโพรงประสาทฟัน ทำให้เกิดการอักเสบที่ปลายรากฟัน รายที่มีการอักเสบเรื้อรังนานๆ จะเกิดเป็นถุงหนองที่ปลายราก และอาจมีการอักเสบ/บวม ที่เหงือกตรงตำแหน่งปลายรากฟัน หรือตำแหน่งใกล้เคียง

การรักษาฟันที่มีปัญหาแบบนี้ก็โดยการรักษารากฟัน เพื่อกำจัดเชื้อโรคที่ปลายรากฟัน และทำความสะอาดภายในคลองรากฟัน จากนั้นจึงอุดคลองรากฟันให้สนิท และบูรณะตัวฟันด้วยการอุดฟันหรือทำฟันครอบต่อไป

4. ยาบางชนิดเป็นสาเหตุของเหงือกบวมได้ เช่น ยากันชัก จะพบลักษณะของเหงือกบวมเป็นกระเปาะ

การรักษาโดยการทำความสะอาดฟันและปรึกษาแพทย์ผู้รักษาโรคประจำตัวของคนไข้เพื่อปรับยา

5. ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง เช่น สตรีที่กำลังตั้งครรภ์ ระดับฮอร์โมนของร่างกายจะเพิ่มสูงขึ้น อาจพบว่ามีเหงือกอักเสบได้ง่ายกว่าคนปกติ ยิ่งถ้ามีสาเหตุคือคราบหินปูนในช่องปาก ยิ่งจะทำให้อักเสบมาก

การรักษา แนะนำให้ขูดหินปูนทำความสะอาดตั้งแต่ระยะแรกๆที่ยังไม่เกิดปัญหา เพราะหากมีการอักเสบในช่วงระยะครรภ์ใกล้คลอด อาจจะทำฟันลำบาก และอาจมีปัญหาเรื่องการบดเคี้ยวอาหาร ทำให้มารดาและทารก ได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วน