thai
eng
เครื่องมือจัดฟันชนิดต่างๆ

       เครื่องมือจัดฟันแบ่งกว้างๆ ตามลักษณะการใช้งาน เป็น 2 ชนิด คือ เครื่องมือจัดฟันชนิดถอดได้ และเครื่องมือจัดฟันชนิดติดแน่น เครื่องมือแต่ละชนิดยังแบ่งออกตามวัตถุประสงค์การใช้งาน ดังนี้

 

เครื่องมือจัดฟันชนิดติดแน่น

เป็นเครื่องมือจัดฟันที่ใช้ติดบนฟันแต่ละซี่ของคนไข้ จึงสามารถควบคุมการเคลื่อนฟันไปได้ในทิศทางและตำแหน่งที่ดีกว่าเครื่องมือจัดฟันชนิดถอดได้ แรงในการเคลื่อนฟันค่อนข้างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง ทำให้ได้ผลการรักษาที่ดี แต่ต้องการความเอาใจใส่ทำความสะอาดอย่างดีจากคนไข้ เครื่องมือจัดฟันชนิดติดแน่นยังมีหลายแบบดังนี้

  1. เครื่องมือจัดฟันติดแน่นแบบโลหะ (แบร็คเก็ตโลหะ) ทำจากโลหะผสมไร้สนิม ผิวเรียบลื่น มีร่องสำหรับใส่ลวดเพื่อปรับระดับฟันและเลื่อนฟัน และมีปีกของแบร็คเก็ตสำหรับมัด/เกี่ยวยางยึดลวด (ซึ่งจะมียางสีสันต่างๆตามความต้องการ) การจัดฟันแบบพื้นฐานจะใช้แบร็คเก็ตแบบติดด้านหน้าของซี่ฟัน ซึ่งจะควบคุมการเคลื่อนฟันได้ง่าย ได้ผลดี และคนไข้ทำความสะอาดสะดวก
  2. เครื่องมือจัดฟันติดแน่นแบบใส ชิ้นแบร็คเก็ตจะทำจากพลาสติก หรือเซรามิก ใช้ในกรณีที่คนไข้ไม่ต้องการให้มองเห็นเครื่องมือจัดฟันชัดเจน แบร็คเก็ตชนิดพลาสติกจะสึกกร่อนได้ง่าย ส่วนแบร็คเก็ตชนิดเซรามิกจะแข็งกว่าแต่เปราะ มีโอกาสแตกได้ ดังนั้นแบร็คเก็ต 2 ชนิดนี้จึงมักมีความหนากว่าชนิดโลหะ มีผิวเรียบลื่นน้อยกว่า และมีราคาแพงกว่าด้วย
  3. เครื่องมือจัดฟันชนิดติดด้านในซี่ฟัน เป็นแบร็คเก็ตโลหะอีกแบบหนึ่งที่ออกแบบมาเพื่อติดฟันทางด้านใน (ด้านเพดานและด้านลิ้น) ใช้ในกรณีที่ไม่ต้องการให้เห็นเครื่องมือจัดฟันด้านหน้าเลย การรักษาค่อนข้างจะยุ่งยากและมีค่าใช้จ่ายมากกว่าการจัดฟันด้านหน้า นอกจากนั้นการสบฟันผิดปกติบางอย่างไม่สามารถจัดฟันด้านในได้ เพราะจะสบกระแทกกับฟันตรงข้าม

 

เครื่องมือจัดฟันชนิดถอดได้

เป็นเครื่องมือจัดฟันที่คนไข้สามารถถอด-ใส่ได้เอง จึงทำความสะอาดง่าย แต่ผลสำเร็จของเครื่องมือจัดฟันชนิดนี้ก็ขึ้นอยู่กับความร่วมมือในการใส่เครื่องมือให้สม่ำเสมอของคนไข้เป็นหลัก เครื่องมือจัดฟันแบบถอดได้มีหลายประเภท เช่น

  1. เครื่องมือจัดฟันถอดได้แบบช่วยกระตุ้น หรือยับยั้งการเจริญเติบโตของขากรรไกร ใช้เพื่อส่งเสริมให้การเจริญเติบโตของขากรรไกรเป็นไปในทิศทางที่ต้องการ เหมาะจะทำในช่วงที่เด็กมีฟันชุดผสม (ฟันแท้เริ่มขึ้นและยังมีฟันกรามน้ำนมอยู่) อายุประมาณ 8-12 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่โครงสร้างใบหน้ามีการเจริญเติบโตรวดเร็ว
  2. เครื่องมือจัดฟันถอดได้แบบช่วยเคลื่อนฟัน ใช้ในกรณีที่ต้องการเคลื่อนฟันเพียงบางซี่ ใช้แก้ความผิดปกติเพียงเล็กน้อย หรือใช้แก้ปัญหาเบื้องต้น เช่น ขยายฐานขากรรไกรก่อน แล้วจัดฟันให้เสร็จสมบูรณ์ด้วยเครื่องมือจัดฟันชนิดติดแน่น
  3. เครื่องมือคงสภาพฟันภายหลังการจัดฟัน (รีเทนเนอร์) เป็นเครื่องมือที่ใช้ใส่เมื่อจัดฟันเสร็จเรียบร้อย และถอดเครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่นแล้ว เพื่อป้องกันไม่ให้ฟันกลับคืนสู่สภาพปัญหาก่อนจัดฟัน และควบคุมให้ฟันคงอยู่ในตำแหน่งที่สวยงาม จนกว่าอวัยวะล้อมรอบฟันจะปรับตัวสมดุลและแข็งแรง

       ในการเลือกเครื่องมือจัดฟันนั้น จะเลือกใช้ชนิดใด แบบใด ขึ้นอยู่กับอายุ และความผิดปกติของการสบฟัน รวมถึงความต้องการของคนไข้ อย่างไรก็ตามจุดมุ่งหมายหลักก็คือเพื่อให้ได้ผลการจัดฟันที่ดี มีการสบฟันที่ถูกต้อง เป็นระเบียบสวยงาม และฟันคงสภาพดีภายหลังการจัดฟัน