thai
eng
ฟอกสีฟัน

 

สีฟันคล้ำเกิดจากอะไรและมีวิธีรักษาอย่างไร

การที่ฟันคนเรามีสีคล้ำกว่าปกติอาจมีสาเหตุได้หลายอย่างดังนี้

  1. เนื่องจากฟันตาย ซึ่งอาจมีสาเหตุจากฟันผุทะลุโพรงประสาทฟัน หรือฟันที่ได้รับอุบัติเหตุถูกกระทบกระแทกอย่างแรง ทำให้มีเลือดออกภายในตัวฟัน การสลายตัวของเม็ดเลือดแดง และเนื้อเยื่อโพรงประสาทฟันจะทำให้ฟันเปลี่ยนสี หรือมีสีเข้มขึ้น เฉพาะซี่ที่เป็นปัญหา การรักษาทำได้โดยการรักษารากฟัน และฟอกสีฟันเฉพาะซี่นั้นๆร่วมกับการอุดฟัน หากมีการสูญเสียเนื้อฟันไปมากเนื่องจากฟันผุ หรือฟันหักไป จนไม่สามารถบูรณะได้ด้วยการอุดฟัน การแก้ใขสีฟันก็จะทำได้ด้วยการรักษารากฟัน แล้วใส่เดือยฟัน และทำครอบฟันให้เหมือนสีฟันข้างเคียง
  2. เนื่องจากสาเหตุภายในตัวฟัน เช่น อาจมีการสร้างเนื้อฟัน หรือผิวเคลือบฟันผิดปกติ หรือได้รับยาปฏิชีวนะกลุ่มเตตราไซคลิน ในช่วงที่อยู่ในครรภ์มารดา หรือในระยะเด็กเล็ก ซึ่งเป็นช่วงที่ฟันเริ่มมีการพัฒนาการอยู่ในกระดูกขากรรไกร ทำให้ฟันมีสีคล้ำตั้งแต่แรก อีกกรณีหนึ่งคือ สีฟันเข้มขึ้นเมื่อคนเรามีอายุมากขึ้น เนื่องจากชั้นเนื้อฟันมีความหนาขึ้น เพราะมีการสร้างเนื้อฟันเข้าไปในตัวฟัน ทำให้โพรงประสาทฟันตีบ/แคบลง การที่ชั้นเนื้อฟันหนาขึ้น ทำให้ดูสีฟันเข้มขึ้นได้ การแก้ไขสีฟันคล้ำเนื่องจากสาเหตุภายในตัวฟันเหล่านี้ ทำได้โดยการฟอกสีฟัน แต่จะสามารถฟอกได้ผลดีมากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับระดับความเข้มของสีฟัน
  3. เนื่องจากสาเหตุภายนอกตัวฟัน เช่น คราบหินปูน การดื่มเครื่องดื่ม/อาหารที่มีสีเข้มเป็นประจำ (ชา,กาแฟ) ยางผลไม้ คราบบุหรี่ อาจทำให้มีสารสีติดบนผิวเคลือบฟันซี่งแปรงออกได้ยาก การขูดหินปูน และขัดฟันทั้งปากจะช่วยให้ฟันสะอาด และขาวขึ้นได้ระดับหนึ่ง หากต้องการให้ขาวขึ้น การฟอกสีฟันก็จะช่วยได้ดี

การเตรียมสภาพช่องปากก่อนการฟอกสีฟัน

วิธีฟอกสีฟัน

  1. กรณีฟันสีคล้ำบางซี่เนื่องจากเป็นฟันตาย หรือเป็นผลมาจากวัสดุอุดรากฟัน ทันตแพทย์จะเริ่มต้นโดยรักษารากฟัน และอุดปลายรากฟันให้แน่นสนิท ถ้าเป็นฟันที่รักษารากฟันอยู่แล้ว หากวัสดุรากฟันแน่นสนิทดี ก็เริ่มขึ้นตอนการฟอกสีฟันได้เลย โดยการเตรียมโพรงฟัน และตักวัสดุอุดรากฟันออกในระดับต่ำกว่าคอฟันเล็กน้อย แล้วปิดทับด้วยวัสดุกันน้ำยารั่วซึม จากนั้นจึงใส่น้ำยาฟอกสีฟันลงในโพรงฟันที่เตรียมไว้ แล้วอุดฟันด้วยวัสดุอุดฟันชั่วคราวทิ้งไว้ประมาณ 1-2 สัปดาห์ หากสีฟันยังไม่ขาวพอก็เปลี่ยนน้ำยาใหม่ได้ เมือฟอกได้สีฟันตามที่ต้องการแล้วจึงอุดปิดโพรงฟันด้วยวัสดุคอมโพสิตสีเหมือนฟัน
  2. กรณีฟันสีีคล้ำทั้งปาก ระดับความเข้มตั้งแต่สีเหลืองไปจนน้ำตาลหรือเทา ผลสำเร็จของการฟอกสีฟันขึ้นกับสาเหตุและระดับความเข้มของสีฟัน หากสีฟันไม่คล้ำมาก ผู้ป่วยสามารถใช้น้ำยาฟอกสีฟันได้เองที่บ้าน โดยได้รับคำแนะนำและการดูแลจากทันตแพทย์ หากสีฟันคล้ำมาก ทันตแพทย์จะทำการฟอกสีฟันใฟ้ผู้ป่วยภายในคลินิก โดยใช้น้ำยาที่มีความเข้มข้นมากกว่า และให้ผู้ป่วยฟอกสีฟันเองที่บ้านร่วมด้วยทุกคืน โดยใช้น้ำยาที่เจือจากกว่า จึงจะได้ผลดี และสีขาวคงทนขึ้น ผลสำเร็จของการฟอกสีฟันอาจอยู่ได้นาน 1-3 ปี
  3. กรณีฟันสีคล้ำร่วมกับมีผิวเคลือบฟันกร่อนบางตำแหน่ง อาจมีผลมาจากการสร้างเนื้อฟัน หรือผิวเคลือบฟันผิดปกติ การแก้ไข อาจใช้การฟอกสีฟันร่วมกับการปิดทับผิวฟันด้วยวัสดุคอมโพสิต หรือกระเบื้องพอร์ชเลน

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดภายหลังการฟอกสีฟัน

  1. เสียวฟัน อาจเนื่องจากมีฟันผุ ฟันสึก หรือรอยอุดฟันมีการรั่วซึมตามขอบ หรืออาจจะเนื่องจากเริ่มต้นใช้น้ำยาเข้มข้นมาเกินไป หรือฟอกนานเกินไป ดังนั้นการป้องกัน จึงต้องแน่ใจว่าได้อุดฟันที่ผุ สึก และแก้ไขวัสดุอุดที่เสื่อมสภาพให้ดีแล้ว และอาจพิจารณาลดความเข้มข้นของน้ำยาลง หรือใช้เวลาฟอกแต่ละวันน้อยลง หรือเว้นระยะการฟอกสีฟันออกไป ปกติอาการเสียวฟันจะค่อยๆหายไป ถ้าจำเป็นอาจแนะนำให้ผู้ป่วยใช้ยาสีฟันที่รักษาอาการเสียวฟัน หรือใช้น้ำยารักษาอาการเสียวฟันทาตำแหน่งฟันที่เสียวก็ได้
  2. ระคายเคืองเหงือก , เหงือกร่น อาจจะเนื่องจากถาดฟอกสีฟันกดเหงือก น้ำยาเข้มข้นเกินไป หรือใช้น้ำยามากเกินไป จึงแนะนำให้ผู้ป่วยได้รับการตรวจ และแนะนำจากทันตแพทย์ก่อน และในระหว่างการฟอกสีฟัน เพื่อให้การฟอกสีฟันได้ผลดีและปลอดภัย
  3. ฟันแห้ง , ผิวรากฟันละลายตัว มักพบในกรณีฟอกสีฟันที่รักษารากฟัน ซึ่งเป็นผลจากการฟอกสีฟันโดยใช้ความร้อน (แบบเ่ก่า) หรือมีการรั่วซึมของน้ำยาฟอกสีฟันในตามท่อในเนื้อฟัน ใปสู่รากฟัน ซึ่งปัญหานี้หากทำด้วยความระมัดระวัง และวิธีการถูกต้อง ก็จะไม่เป็นปัญหา และในปัจจุบัน การฟอกสีฟันมีการพัฒนาวัสดุ และวิธีการที่ดีขึ้น จึงทำให้โอกาสเกิดปัญหาเหล่านี้ลดลง

ผลสัมฤทธิ์ของการฟอกสีฟัน

       โดยทั่วไปภายหลังการฟอกสีฟัน สีจะเข้มขึ้นเรื่อยๆ และจะคงที่เมื่อเวลาผ่านไปประมาณ 6 สัปดาห์ การคืนกลับของสีในระยะแรกจะเกิดใน 2 สัปดาห์แรก หลังฟอกสีฟัน เกิดจากการคืนกลับจากสภาวะการสูญเสียน้ำ (dehydration) ในระหว่างการฟอกสีฟัน ส่วนการคืนกลับของสีในระยะภายหลังจากการฟอกสีฟัน 1-3 ปี เกิดจากการคืนกลับมาของโครงสร้างที่ทำให้เกิดสีในฟัน

       ความคงอยู่ของความขาวจะนานแค่ไหนขึ้นอยู่กับคนไข้แต่ละรายว่าสามารถรักษาสุขภาพช่องปากได้ดีแค่ไหน เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด กรณีฟอกสีฟันในคลินิกแล้ว แนะนำให้ฟอกสีฟันที่บ้านซ้ำเพื่อคงสภาพความขาว โดยอาจทำภายหลังฟอกสีฟันไป 1 ปี หรือหลังจากนั้นขึ้นอยู่กับการคืนกลับของสี แต่ลดปริมาณสารฟอกสีฟันที่ใช้ลง

คำแนะนำภายหลังการฟอกสีฟัน

  1. หลีกเลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่ม ที่จะทำให้เกิดการติดสี เช่น ชา กาแฟ ไวน์แดง
  2. รักษาความชื้นในช่องปากเพื่อให้ฟันที่เกิดการสูญเสียน้ำจากขั้นตอนการฟอกสีฟันกลับมาสู่ภาวะปกติ
  3. ถ้ามีอาการเสียวฟันระหว่างการทำ ควรหยุดทำการฟอกสีฟันจนกว่า อาการนั้นจะหายไป ก่อนที่จะเริ่มทำการฟอกสีฟันต่อ